سلام ای فروغ جاویدان مهر
سلام ای هستی بی پایان عشق
بگو تا به کی در غم فراق
بسوزم دم برنیارم ز اشتیاق
زاشتیاق دیدن رویت ای ماه من
بماندم، تا کی اجازت بفرمایی از روی مهراز اصطلاحات رايج در متون فقهى و لسان فقيهان, (تنقيح مناط) است. اين امر, به دليلى كه خواهيم گفت, در ابواب و احكام غير عبادى كاربرد و اهميت بيشترى دارد.
اصل بیطرفی در اصطلاح حقوقی به این معناست که قاضی در طول رسیدگی، باید در رفتار خود با طرفهای دعوا، بیطرفی ظاهری را رعایت نموده و از رفتارهای شبهه انگیز و از اقداماتی که برخلاف حق بوده و موجب تقویت و ضعف یک طرف یا تضعیف موقعیت طرف دیگر شود، خودداری نماید.
 |
1. اولین مجموعه حقوقی مدرن
قدیمی ترین مجموعه حقوقی كه در كتب تاریخ حقوق و تمدن بشری از آن یاد شده است مجمع القوانین حمورابی است.
منبع:فصلنامه فقه اهل بیت فارسی، شماره ۸
در شماره قبل یادآور شدیم شایسته است سلسله مباحثی پیرامون قواعد فقهی نگاشته شود. در این نوشته بحث از اصل لزوم در عقود را، که در میان فقها به اصالة اللزوم در عقود شهرت دارد، پی می گیریم. پیش از شروع در اصل مطلب تذکر چند نکته ضروری به نظر می رسد: 1- در مقاله پیش قواعد فقهی به اقسام گوناگونی تقسیم شد، از میان آن اقسام قواعد فقهی مربوط به معاملات به معنای عام و از میان قواعد فقهی این بخش اصالة اللزوم انتخاب شد; زیرا اولا بررسی قواعد معاملات بیشتر مورد نیاز است و ثانیا قاعده لزوم از قواعد دیگر فراگیرتر است. هر چند ترتیب منطقی اقتضا می کند که اول اصالة الصحه مورد بحث قرار گیرد، ولی چون اثبات قاعده لزوم مستلزم قاعده صحت هست بحث را با اصالة اللزوم آغاز می کنیم. 2- فقها درباره این قاعده مطالبِ بسیار گفته اند. تلاش شد مطالب اساسی و مفیدتر گزینش شود. 3- افزون بر مباحث فنی و مدرسه ای برخی از مباحث مقدماتی مانند تعریف عقد، اقسام عقد، معنای لزوم، اقسام لزوم و نیز قاعده لزوم از نگاه قانون مدنی مطرح شد، زیرا نادیده گرفتن این مباحث موجب نقص اساسی مقاله می شود. 4- مناسب بود دیدگاه اهل سنت نیز مورد رسیدگی قرار گیرد، ولی به جهت رعایت اختصار ترک شد.
فقه غنی و فراگیر شیعه مشتمل بر قواعد کلی فقهی و اصول برگرفته از آنان است که هر کدام شایسته بررسی و تحقیق است. به منظور جلوگیری از یکی از پدیده های اجتماعی مانند غرور و دغل کاریهایی که احیانا از ناحیه شخص بر فردی وارد می شود و آنان را ملزم می کند که هرگونه ضرر و غرامات وارده را جبران نمایند، قاعده ی غرور است. این نوشتار کوتاه بر آن شده است که این قاعده را مورد بررسی قرار دهد ابتداء غرور را معنا کرده و به مدارک و ادلّه ی عامه و خاصّه ی آن پرداخته و در این بحث به نقد و بررسی کلام یکی از فقهاء بزرگ عصر توجه نموده است.
درادامه ء تحقیق در قواعد فقهی، نوبت قواعدی است که در باره ء ضمان قهری (لزوم جبران خسارت) بحث می کند. در شماره پیش، قاعده ء اتلاف مورد رسیدگی قرار گرفت. دراین جا قاعده ء ید که از مسوولیت مدنی (ضمان قهری) بحث می کند مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت و چون مطالب لازم و سودمند درارتباط با این قاعده فراوان است این مطالب در دو بخش آورده می شود. عنوان کلی مطالب این بخش به شرح زیر است: 1.اهمیت قاعده ء ید. 2. جایگاه قاعده. 3. ادله ء قاعده. الف- روایات( نبوی علی الید، روایات ضمان کنیز دزدیده شده، روایات طیب نفس، روایات احترام مال مسلمان، روایات لاضرر، روایات غضب خداوند نسبت به غاضب) ب- سیره ء عقلا. 4. موارد استناد به قاعده.
دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی و با سابقه انجام کارهای حقوقی هستم.